Het vertrouwen daalt. Je kosten stijgen. Wat doe je nu met je administratie?

De cijfers liegen er niet om. Volgens het CBS daalde het ondernemersvertrouwen in het tweede kwartaal van 2026 naar -14,8 — de grootste daling sinds begin 2022. Tegelijk loopt de inflatie op naar 2,8 procent, gedreven door hogere energieprijzen die nog verder doorwerken in inkoopkosten, leveranciers en uiteindelijk in de marge van je bedrijf.

Veel ondernemers voelen dit al. Niet via een rapport, maar via de bankrekening. Via facturen die iets duurder zijn dan vorig jaar. Via offertes die terugkomen met prijsstijgingen. Via een omzet die niet daalt, maar een winst die toch krimpt.

Dat is precies het moment waarop je je administratie anders moet gebruiken dan je gewend bent. Niet als terugblik. Als kompas.

De vraag die elke ondernemer zichzelf moet stellen

“Weet ik precies welke kostenstijgingen mijn marge raken — en hoe snel?”

De meeste ondernemers weten dat de kosten oplopen. Maar niet welke kosten, met hoeveel, en op welke productgroepen of diensten dat effect al zichtbaar is. De administratie bevat al die informatie. Ze wordt alleen zelden zo gebruikt.

Dat is niet jouw schuld. De meeste rapportages kijken achteruit. Ze vertellen je wat er was, niet wat er nu speelt. En in een kwartaal waarin de inflatie versnelt en het consumentenvertrouwen keldert, is dat te traag.

Drie dingen die je nu checkt in je administratie

Je hebt geen nieuw systeem nodig voor wat ik hierna beschrijf. Alles wat je nodig hebt, staat al in je boekhouding. Je moet alleen weten waar je naar moet kijken.

1. Vergelijk je directe kosten per kwartaal — niet per jaar

Jaarcijfers zijn te grof. Kostenstijgingen door energie en inflatie zijn dit jaar per kwartaal zichtbaar. Open je grootboekrekeningen voor inkoop, energie en transport en vergelijk Q1 2026 met Q1 2025. Is het verschil groter dan de prijsstijging die je aan je klant hebt doorberekend? Dan eet de inflatie direct aan je marge.

2. Bereken je nettomarge per productgroep of dienst

Totaalcijfers verhullen wat er werkelijk speelt. Bij veel MKB-bedrijven dragen twee of drie productgroepen de winst, terwijl de rest quitte speelt of verliesgevend is. In een omgeving met oplopende kosten wil je weten welke activiteiten dat patroon versterken — en welke je marge onderuit halen.

3. Kijk drie maanden vooruit op je liquiditeitspositie

Het CBS-onderzoek toont dat 30 procent van de ondernemers verwacht de verkoopprijzen de komende drie maanden te verhogen — dat was een kwartaal eerder nog 20 procent. Dat betekent dat je leveranciers waarschijnlijk ook hun prijzen verhogen. Weet je of je liquiditeitsbuffer dat opvangt? Een drie-maands kasstroomprognose geeft je dat antwoord.

De berekening die je nu kunt maken

Margecheck, volg deze drie stappen met je eigen cijfers:

Stap 1 — Bruto marge berekenen
(Omzet − Directe kosten) ÷ Omzet × 100 = Bruto marge %

Stap 2 — Vergelijk Q1 2025 vs. Q1 2026
Verschil > 2 procentpunt? Dan stijgen je kosten sneller dan je prijzen. Actie vereist.

Stap 3 — Beslissingsregel
• Bruto marge gedaald en liquiditeit < 3 maanden vaste lasten? Pas prijzen aan of snij in verliesgevende activiteiten.
• Bruto marge stabiel maar nettomarge gedaald? Zoek de kostenstijging in overhead, personeel of indirecte inkoop.
• Alles stabiel? Goed — maar check dit elk kwartaal. Inflatie werkt vertraagd door.

Vraag die je letterlijk aan je administrateur kunt stellen:
“Kun je me per productgroep de bruto marge van Q1 2025 naast Q1 2026 zetten, inclusief het procentuele verschil?” Als dat antwoord er niet snel uitkomt, is dat zelf al een signaal.

Wat dit je oplevert

Op korte termijn: je weet binnen een dag precies waar de kosten in je bedrijf harder stijgen dan je marge aankan. Je stopt met beslissingen nemen op onderbuikgevoel.

Op langere termijn: je bouwt een manier van werken op waarbij je als eerste ziet wat er aankomt. Ondernemers die nu inzicht hebben in hun kostenstructuur, staan in het derde kwartaal sterker dan degenen die dat inzicht pas krijgen als de jaarrekening klaar is.

De kern

Het ondernemersvertrouwen staat op het laagste punt in jaren. De inflatie werkt nog niet volledig door in alle kostenposten. Dat maakt dit kwartaal het moment om je administratie te gebruiken zoals het hoort: als instrument om je marge te bewaken en je liquiditeit te plannen.

Je hoeft daar geen grote stap voor te zetten. Vraag de drie berekeningen op die hierboven staan. Dat gesprek duurt twintig minuten en geeft je meer inzicht dan een jaarrekening die pas in het voorjaar van 2027 op tafel ligt.